نماز پرواز به آسمان معرفت الله

احکام و معرفت اعمال | ۱۳۹۳/۳/۲۳ ۱۶:۳۰:۰۰ |

«نماز» كه براى پرواز به‏آسمان معرفت الله‏] است، مهم‏ترين فريضه‏ى فرعى ربانى- پس از اصول عقايد- در تمامى شرايع الهى بوده و هست، و واجبى است همگانى كه به‏هيچ‏وجه و در هيچ حال از هيچ مكلفى- به‏جز زنان در حال حيض و نفاس- ساقط نيست.

«نماز» كه برحسب فرموده‏ى پيامبر بزرگوار صلى الله عليه و آله و سلم معراج مؤمن و عمود دين است، از نظر ظاهر و باطن و مقدمات و شرايطش برجسته‏ترين، زيبنده‏ترين، شايسته‏ترين و بايسته‏ترين بندگى در محضر خدا است كه اگر آن‏گونه كه شايسته و در توان مكلفان است انجام گردد به‏تنهايى از تمامى بدى‏ها و زشتى‏هاى عقيدتى و عملى جلوگيرى مى‏كند كه‏ « إنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحشاءِ وَ الْمُنْكَرِ » (سوره‏ى عنكبوت، آيه‏ى 45) محققاً نماز از فحشا و منكر باز مى‏دارد.

و جاى بسى شكر است كه حضرت اقدس الهى به، بندگان سراپا قصور و تقصير نه تنها اجازه داده بلكه واجب فرموده كه دست‏كم شبانه‏روزى پنج‏مرتبه به‏اين معراج و عمود دين عروج كرده و شرفياب محضر اقدس حضرتش گردند.

«نماز» داراى اركانى معنوى و معرفتى، و ظاهرى است، ظاهريش همين اركان پنج‏گانه‏ى: نيت- تكبيرةالاحرام- ركوع- دو سجده و قيام قبل از ركوع است كه همه‏ى ما شكل ظاهريش را شناخته‏ايم كه مؤمنان مى‏توانند به‏وسيله‏ى همين نماز خود را به‏محضر حضرت اقدس الهى نزديك و نزديك‏تر سازند؛

و امّا اركان معرفتيش اين است كه نخست بدانى تو كه هستى؟ و سپس آگاه شوى در برابر كه هستى؟ و در نهايت براى چه بدين معراج رهسپار شده‏اى؟

«تو» ناچيزى بودى كه بدين‏گونه چيزت كرده، بايد بدانى او خالق كل هستى و هستى بخش همه‏ى هستى‏ها و كمالات هستى‏ها است، عطاكننده و بخشاينده‏ى همه‏ى شايدها و بايدهاست، و اين «تو» در برابر «او» اكنون به‏سپاس و عرض نياز برخاسته‏اى، كه او هرگز به‏تو و عبادت تو هيچ‏گونه نيازى نداشته و ندارد، و اين تويى كه سراپا نيازى و تنها بايد به‏درگاه او عرض سپاس و نياز كنى، و او از ناسپاسى و نافرمانى تو هرگز زيانى نمى‏بيند، بلكه اين تويى كه با ناسپاسيت غرق در ژرفاى پستى و ناچيزى وامانده و بيچاره مى‏شوى.

بنابراين بندگى خداى تعالى كه تبلور والايش در نماز است، خود لازمه‏ى جدايى‏ناپذير بنده بودنِ تو، و خدا بودنِ اوست، كه به‏هيچ‏وجه گسستنى نيست.

خداى متعال در پنج زمان بس حساس اين چهره‏ى بس زيباى حساس بندگى را بر توى مكلف واجب فرموده، كه صبحگاهان به‏نخستين فريضه‏ى پنج‏گانه‏ى «نماز صبح» آغاز كنى، و تا نيمه شب تا هنگام خواب با انجام آخرين فريضه‏ى پنج‏گانه «نماز عشا» چشم فروبندى.

در شايستگى و يا بايستگى جدا كردن نمازهاى ظهر و عصر، و مغرب و عشا از ديدگاه قرآن و روايات جاى انكار يا ترديد نيست، جز آن‏كه براى معذوران و يا بى‏حالان يا مانندشان اجازه‏ى جمع بين آن‏ها داده شده است، و تنها نام‏هاى ظهر و عصر و مغرب و عشاء- كه نمى‏توان بى‏حساب اين جدايى را ناديده گرفت- از ادله‏ى ربانى در مرز وجوبِ فاصله‏هايى ميان اين نمازهاست.

صبح‏گاه- به‏هنگام طلوع فجر صادق- كه بايسته يا شايسته است از خواب ناز ديده برگشايى، پيش از هر كار بايستى دو ركعت نماز صبح را بجاى آورى، و هنگام ظهر كه در ژرفاى سرگرمى به‏كارهاى روز مره‏ى زندگى هستى، بايد همه‏چيز و همه‏كس را پشت سر نهاده و رو به‏معراج نماز آورى، و به‏هنگام عصر نيز- كه هنوز كارهايت ناتمام است و تو مى‏خواهى پس از مختصرى استراحت شروع به‏اتمام آن‏ها كنى ابتداً بايستى همين عمل را تكرار كنى و نمازى بنام نماز عصر اقامه نمايى، و هم چنين در آغاز شب نماز مغرب را و تا نيمه‏ى شب نماز عشا را كه در اين پنج وقت حساس كه اركان اوقات شب و روز است اين ركن اصلى ايمان را در همين اوقات ركنى انجام دهى، تا ركن هستيت با نور ياد خدا مستحكم‏تر و روشن‏تر گردد، و روشنى بخش همه‏ى كارهاى زندگيت باشد، تا در انجام وظايف زندگى از خدا و دستورات او غافل نمانى كه‏ « ألا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ » (سوره‏ى رعد، آيه‏ى 28) « هان تنها به‏ياد خدا دل‏ها آرام مى‏گيرند » و از كارهاى ناهنجار دورى مى‏جويند.

آه! چه دلنشين است براى دلباختگان حضرت سبحان كه با گفتن‏ «إيّاكَ نَعْبُدُ وَ إيّاكَ نَسْتَعينُ» كه براستى و صافيش در برابر حضرت اقدس الهى اظهار و اعتراف دارند، كه هرگز لذتى براى اهل معرفت بهتر و والاتر از اين نيست، و چه عزتى بالاتر از اين كه برمبناى همين اعتراف والا و به‏عنوان نخستين نمونه‏ى صدقش به‏ركوع روى، و چون تنها ركوع در «معراج مؤمن» بسنده نيست بايستى خود را پس از برخاستن به‏خاك افكنى، كه اين «سجده» ظاهر و باطنش والاترين چهره‏ى بندگى، خضوع و خشوع است.

اگر ما معنى و مقصود از نماز را مى‏دانستيم هرگز از حالت نماز برون نمى‏شديم:

«خوشا آنان كه دايم در نمازند» و اكنون كه شرائط زندگى چنان فرصت هميشگى دايم‏الصلاة بودن را به‏ما نمى‏دهد، شايسته است حالت معنوى نماز را شبانه روز- و در تمامى كارها و حالات گوناگون خود- حفظ كنيم، كه دست‏كم خاصيت «تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَر» اين است كه نماز ما را از تمامى بدى‏ها و زشتى‏ها نگه دارد و به‏تمامى اعمال ما در كّل شؤون زندگى جنبه‏ى ربانى و الهى بخشد كه در صورت احراز اين مقام هم يقيناً ثواب كسانى كه دائم در نمازند براى چنين شخصى منظور مى‏گردد، ان‏شاءاللَّه.

والسلام علی عباد الله الصالحین

برداشتی از رساله توضیح المسائل نوین

خادم القرآن آیت الله العظمی دکتر صادقی تهرانی


حکمت روزه

احکام و معرفت اعمال | ۱۳۹۳/۳/۲۳ ۱۶:۳۰:۰۰ |

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ   بقره - 183

هان اي كساني كه ايمان آورديد! روزه‌ بر شما نوشته شده است، همان گونه كه بر كساني پيش از شما نيز نوشته شده بود. شايد پرهيزگاري كنيد.

به طور مختصر روزه در تأمين تندرستى انسان و بر سلامتى روحى او، و ايجاد رأفت و مهربانى به حل مشكلات تنگدستان، و اطلاع از اوضاع و احساس فقر و ناچيزى كه در قيامت سراغ انسان مى‏آيد، و ممارست در بازدارى نفس از محرمات، و رويارويى با شيطانهاى درونى و برونى، نقش زيربنايى دارد، و اين حكمت‏ها همگى در روزه موجود است.

ادامه مطلب »


هم پای با خلق الله به سوی بیت الله

احکام و معرفت اعمال | ۱۳۹۳/۳/۲۳ ۱۶:۳۰:۰۰ |

حچ حرکتی است هم‌پای با خلق‌الله به سوی بیت‌الله و بیت‌الناس: خانۀ خدا و مردم، به حکم خدا، برای خدا و به مصلحت مردم، نمونه‌ای است از تمامی حرکات شایسته به سوی خدا که زندگی‌ساز است و مردم پرداز. مناسک حج گرایشی است پی‌گیر با نیت و تصمیم به سوی معنی و عمل، و گزارشی است از همۀ اسلام.

ادامه مطلب »


معرفت حج

احکام و معرفت اعمال | ۱۳۹۳/۳/۲۳ ۱۶:۳۰:۰۰ |

تو ای که هیچ نبودی و اکنون هم هیچی، آنچه به دروغ به خود بسته‌ای رها کن، ای هیچ، از بودنِ خیالیِ دروغین بگریز، و به هست و هستی‌ بی‌کران در آویز. تو که خدایت به فطرت و فکرتِ خدا خواهی و خدا راهی و خداشناسی آفرید، این تو! پول شده‌ای، شکم و شهوت گشته‌ای، تو – ی دیگر شده‌ای، از تو –ی انسان و توی انسان پوک و تهی گشته‌ای، که هر معنای بی‌معنای غیرانسانی و دروغین را به خود بسته‌ای، تو با این غُل‌های گران و بستگی‌های بیکران نتوانی راه خدائی را پیش‌ گیری.

ادامه مطلب »


خمس و زکات و سهم سادات

احکام و معرفت اعمال | ۱۳۹۳/۳/۲۳ ۱۶:۳۰:۰۰ |

خمس و زكات، هر دو از ماليات‏هاى مستقيم‏اند، كه خمس برحسب يك آيه و زكات نيز برمبناى حدود سى آيه به تمامى درآمدها تعلّق دارد. و چنان‏كه سيّد بودن درگرفتن خمس شرط نيست، سيّد نبودن هم در زكات مدخليّتى ندارد.و اصولًا سيادتْ در حقِّ مالى هرگز دخالتى ندارد، بلكه به‏شرط دارا بودنِ مقامِ معنوى، اين برترى موجود است، زيرا «إنَّ أكْرَمَكُمْ عِنْدَاللَّهِ أتقاكُم»

ادامه مطلب »


وصیّت و ارث

احکام و معرفت اعمال | ۱۳۹۳/۳/۲۳ ۱۶:۳۰:۰۰ |

وصيت كه به معنىِ سفارشِ مالى براى بعد از مرگتان مى‏باشد، خود دنباله‏اى است از وظايف اقتصادى در زندگى شما نسبت به كسانى كه نفقه‏خوار شمايند و يا بالاخره بايد به آنها كمك كنيد.اصولًا «وصيت» و سفارش مالى، بر صاحبان مال احياناً واجب است كه «كُتِبَ عَلَيْكُمْ اذا حَضَرَ احَدَكُمُ‏الْمَوْتُ إنْ تَرَكَ خَيْراًالْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَالْأقْرَبينَ بِالْمَعرُوفِ حَقّاً عَلَى‏الْمُتَّقينَ»

ادامه مطلب »